Dat is pech, gat in de weg

U rijdt met uw auto over de snelweg totdat u opeens een enorm gat in de weg ziet. Verder rijden is niet mogelijk. Geërgerd stopt u de auto en belt het wegbeheer. Nadat de telefoon een aantal keer overgaat, neemt een vriendelijke receptioniste de telefoon op. Ze hoort uw verhaal aan en belooft dat er zo snel mogelijk iemand uw kant op komt. De verbinding wordt verbroken.

Geduldig wacht u op de monteur. En ja hoor, binnen enkele seconden komt er een monteur aangereden. Gehaast stapt hij uit, pakt zijn gereedschap en begint het gat te repareren. Ondertussen houdt u toezicht. Zodra het gat gerepareerd is, vervolgt u uw weg. Er zijn geen (ernstige) ongelukken gebeurd. Niemand is in het gat gereden, uit de bocht gevlogen of heeft moeten uitwijken voor het gat. De gevolgen hiervan hadden dramatisch kunnen zijn. Zo rijdt u verder, oplettend of u andere afwijkingen in de weg tegenkomt.

De signaalgever in ons lichaam

Deze situatie is eigenlijk een versimpelde weergave van wat het endocannabinoïde systeem in ons lichaam doet. U bent in dit voorbeeld het endocannabinoïde systeem; de signaalgever van het gat in de weg. De weg is in dit geval ons lichaam op celniveau en de wegenwacht ons brein - de overkoepelende organisatie die alles nauwlettend in de gaten houdt en aanstuurt. Doordat u - het endocannabinoïde systeem - een signaal afgeeft, kan het gat gerepareerd worden. Het gat in ons lichaam kan van alles zijn; iets wat stuk is of daar niet thuishoort. Zo controleert dit systeem bepaalde processen in het lichaam, zoals pijn, gedachten, ontstekingen, het immuunsysteem en cellulaire regelingen.

Het endocannabinoïde systeem repareert zelf geen defecten, maar geeft een seintje aan de hersenen. Op die manier kunnen benodigde stoffen en hulptroepen op tijd bij het defect terecht komen, voordat het uit de hand loopt en het lichaam het zelf niet meer kan herstellen. Het controleren van mogelijke defecten gebeurt vrij nauwkeurig; tot op celniveau.

receptoren-cb1-cb2

Hoe werkt het endocannabinoïde systeem?

Het endocannabinoïde systeem bestaat uit endocannabinoïden. Endo betekent lichaamseigen; het systeem bestaat uit lichaamseigen signaalstoffen (neurotransmitters) die aansluiten op een tweetal receptoren - CB1 en CB2 - in ons lichaam. Belangrijke endocannabinoïden zijn onder andere Anandamide en Serotonine.

‘Sleutel in het gat’-principe

Ons lichaam is opgebouwd uit cellen. Deze cellen hebben een binnen- en buitenkant. Het celmembraan scheidt de binnen- van de buitenkant. Receptoren zijn eiwitten in het celmembraan waar specifieke moleculen zich aan kunnen binden. Een bekende vergelijking is ‘sleutel in het gat’-principe. De signaalmoleculen (sleutels) passen op een aantal receptoren (sleutelgaten).

endocannabinoiden-systeem-sleutel-slot

CB1 en CB2 Receptoren

Doordat de signaalmoleculen (sleutels) zich binden aan een receptor (de sleutelgaten) kan de receptor een cellulaire respons op gang brengen; informatie wordt van de ene cel doorgegeven naar de andere.

Binnen ons lichaam zijn er tweetal receptoren waar de endocannabinoïden van het endocannabinoïde systeem zich aan binden:

  • CB1-receptoren. Deze komen vooral voor in ons centrale zenuwstelsel en een aantal organen. Denk hierbij aan pijn, misselijkheid, geheugen, fijne motoriek etc.
  • CB2-receptoren. Deze komen vooral voor in de cellen van ons immuunsysteem en perifere organen.

receptoren-cb1-cb2-schema

CBD en THC

De bekendste stoffen die zich binden aan de CB1- en CB2 receptoren zijn THC en CBD. Dit zijn dezelfde stoffen die in de wiet- en hennepplanten voorkomen. Let wel: beiden hebben een andere uitwerking. Van THC wordt u stoned of high, waar dit bij CBD niet het geval is. CBD vermindert juist de psychoactieve werkingen van THC.

We hebben het allemaal

Een mooi systeem; het endocannabinoïde systeem. Zo geniet elk levend wezen - zoogdieren, vogels, vissen, bepaalde weekdieren, mensen - van zo’n systeem in zijn of haar lichaam. Echter, ondanks dat we dit allemaal hebben, weten we nog maar kort van het bestaan af van.

Pas in 1992 ontdekt

Zo ontdekten de wetenschappers Allyn Howlet en William Devane in 1988 de allereerste cannabinoïdereceptor in de hersenen van een rat. Na veel vervolgonderzoek kwam pas begin jaren ‘90 aan het licht dat wij - mensen - een heel netwerk aan cannabinoïden receptoren in ons lichaam hadden; het endocannabinoïde systeem. Hierdoor is de kennis over dit systeem nog kersvers en onvolledig, waardoor er nog een hoop valt te leren over het functioneren ervan.